زردچوبه؛ خواص، فواید و کاربردها

 زردچوبه؛ خواص، فواید و کاربردها

خواص زردچوبه مربوط به فواید ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی آن است که مورد استقبال قرار می‌گیرد. این ادویه با زندگی روزمره، آشپزی و سنت‌های فرهنگی و درمانی عجین شده است. این عضو از خانواده زنجبیل، از هزاران سال پیش در طب آیورودا استفاده می‌شده است. به عقیده بسیاری زردچوبه را اگر روی زخم‌ها بمالید خواص ضدعفونی کننده آن از عفونت زخم جلوگیری می‌کند. می‌توانید زردچوبه را با شیر مخلوط کنید تا ذهن آرامی داشته باشید. زردچوبه به صورت تکه‌ای باز یا خشک شده تبدیل به یک ادویه شده است و رنگ کهربایی و عطر و طعم تلخ و خاکی خود را به مواد غذایی ارائه می‌دهد. فواید زردچوبه با کمک به کنترل و درمان بیماری‌هایی مانند کلسترول بالا، تب یونجه، افسردگی، التهاب لثه و سندرم قبل از قاعدگی شناخته می‌شود.

زردچوبه-خانومی

خاستگاه و زیست بوم زردچوبه

زردچوبه گیاه چند ساله علفی ریزوماتوز متعلق به خانواده زنجبیل است که بومی مناطق گرمسیری آسیای جنوبی است. ریشه زردچوبه پس از برداشت، تمیز و سپس خشک می‌شود. ریشه خشک شده را کوبیده و پودر می‌کنند تا در بسته‌بندی‌های مختلفی به دست شما برسد. زردچوبه گیاهی است که سابقه بسیار طولانی در استفاده دارویی دارد و قدمت آن تقریباً به ۴۰۰۰ سال قبل برمی‌گردد. در جنوب شرقی آسیا، از زردچوبه نه تنها به عنوان یک ادویه اصلی بلکه به عنوان یک جزء در مراسم مذهبی نیز استفاده می‌شود. به دلیل رنگ زرد درخشانی که دارد، زردچوبه به «زعفران هندی» نیز معروف است. پزشکی مدرن شروع به درک اهمیت زردچوبه کرده است، همان‌طور که در بیش از ۳۰۰۰ مقاله مربوط در ۲۵ سال گذشته منتشر شده است.

خواص زردچوبه

در طب سنتی، از خواص زردچوبه در طی قرن‌ها در مناطق مختلف جهان در آماده سازی‌های درمانی استفاده می‌شده است. تصور می‌شود که در روش‌های آیورودا، زردچوبه دارای بسیاری از خواص دارویی از جمله تقویت انرژی کلی بدن، تسکین نفخ، دفع کرم‌ها، بهبود هضم، تنظیم قاعدگی، حل سنگ‌های صفراوی و تسکین آرتروز است. بسیاری از کشورهای جنوب آسیا از آن به عنوان ضدعفونی کننده برای بریدگی، سوختگی و کوفتگی و به عنوان یک ماده ضد باکتری استفاده می‌کنند.

در پاکستان، این ماده به عنوان یک عامل ضدالتهاب و به عنوان درمانی برای ناراحتی دستگاه گوارش در ارتباط با سندرم روده تحریک‌پذیر و سایر اختلالات گوارشی استفاده می‌شود. در پاکستان و افغانستان از فواید زردچوبه برای پاک‌سازی زخم‌ها و تحریک بهبودی آن‌ها با قرار دادن آن روی تکه پارچه سوخته‌ای که روی زخم قرار می‌گیرد، استفاده می‌شود. هندی‌ها علاوه بر کاربردهای آیورودا، از زردچوبه برای تصفیه خون و بهبود بیماری‌های پوستی استفاده می‌کنند. خمیر زردچوبه در برخی از مناطق هند برای از بین بردن موهای زائد توسط زنان استفاده می‌شود. خمیر زردچوبه قبل از ازدواج در بعضی از مناطق هند، بنگلادش و پاکستان به پوست عروس و داماد زده می‌شود، جایی که تصور می‌شود باعث درخشش پوست می‌شود و باکتری‌های مضر را از بدن دور می‌کند. در حال حاضر از زردچوبه در فرمولاسیون چندین ضد آفتاب نیز استفاده می‌شود.

فواید زردچوبه برای پوست

خواص زردچوبه ممکن است سلامت پوست را بهبود بخشد. به دلیل خواص ضدالتهابی، ضدمیکروبی و آنتی‌اکسیدانی، زردچوبه ممکن است یک درمان مؤثر برای انواع بیماری‌های پوستی، از جمله آکنه، اگزما (درماتیت آتوپیک) و پسوریازیس باشد. یک بررسی منتشر شده، حاکی از آن است که به طور خاص کورکومین خوراکی می‌تواند یک گزینه درمانی مؤثر و بی‌خطر برای پسوریازیس (یک بیماری التهابی مزمن پوستی) باشد. به گفته برخی محققان دیگر، درمان‌های موضعی کورکومین ممکن است در درمان اختلالات پوستی نیز مفید باشد. به خصوص که تحقیقات گذشته نشان می‌دهد کورکومین حتی در دوزهای بالا نیز نسبتاً بی‌خطر است. علاوه بر آن در هند بسیاری از بانوان از زردچوبه برای رفع موهای زائد و ناخوشایند بدن به خصوص صورت استفاده می‌کنند.

زردچوبه-خانومی

خواص زردچوبه برای سلامتی بدن

زردچوبه از سابقه طولانی استفاده در طب سنتی برخوردار است. این ادویه پر از عطر و طعم از ریزوم‌ها، یا ریشه‌های یک گیاه گل‌دار در هند و سایر مناطق جنوب شرقی آسیا کشت می‌شود. جز اصلی زردچوبه و آن چیزی که به آن رنگ زرد مشخصی می‌بخشد، کورکومین است که بیشترین خواص زردچوبه را بر عهده دارد. در واقع کورکومین یک آنتی‌اکسیدان طبیعی است که دارای مزایای ضدالتهابی و همچنین مزایای مربوط به کاهش روند پیری و جلوگیری از بیماری آلزایمر و افسردگی است.

کور کومین از مهم‌ترین خواص زردچوبه است که عامل اصلی فواید سلامتی آن محسوب می‌شود. کور کومین را می‌توانید به صورت طبیعی با مصرف زردچوبه به دست آورید. این ماده می‌تواند شما را از شر مشکلات سلامتی مانند بیماری‌های قلبی، ضدالتهاب، سرطان و بسیاری بیماری‌های دیگر محافظت کند.

  • رفع التهاب:
    یکی از ادعاهای اصلی خواص زردچوبه این است که معمولاً برای مقابله با التهاب استفاده می‌شود. می‌توان قسمت عمده‌ای از قدرت مبارزه با التهاب زردچوبه را در کورکومین دانست. در واقع در دوز مناسب، کورکومین می‌تواند یک درمان ضدالتهابی، مؤثرتر از داروهای رایج ضدالتهاب مانند ایبوپروفن و آسپرین باشد. از آنجا که التهاب عامل بسیاری از بیماری‌های مزمن است، بنابراین می‌تواند به درمان بیماری‌هایی مانند بیماری التهابی روده، پانکراتیت و آرتروز کمک کند.
  • پیشگیری و درمان بیماری‌های قلبی:
    کورکومین ممکن است عملکرد اندوتلیال یا سلامت غشای نازکی را که داخل قلب و عروق خونی را می‌پوشاند، بهبود بخشد. این غشا در تنظیم فشارخون نقش اساسی دارد. عملکرد اندوتلیال پایین با افزایش سن و افزایش خطر بیماری‌های قلبی مرتبط است. از این رو، کورکومین ممکن است به شما در برابر کاهش عملکرد قلب مربوط به افزایش سن کمک کند و احتمال ابتلا به بیماری قلبی را کاهش دهد. در یک مطالعه، محققان اثرات یک برنامه هشت هفته ورزش هوازی و یک مکمل کورکومین را در بهبود عملکرد اندوتلیال در زنان یائسه مقایسه کردند. هم ورزش کنندگان و هم‌گروه کورکومین شاهد بهبودهای یکسانی در عملکرد اندوتلیال بودند، در حالی که در گروه کنترل هیچ تغییری مشاهده نکردند. از آنجا که کور کومین در خواص زردچوبه به میزان بالایی وجود دارد، مصرف آن می‌تواند در پیشگیری از ابتلا به بیماری‌های قلبی مؤثر باشد.
  • درمان و پیشگیری از سرطان:
    از آنجا که التهاب با رشد تومور در ارتباط است، ترکیبات ضدالتهابی موجود در خواص زردچوبه ممکن است در درمان و پیشگیری از انواع سرطان‌ها از جمله سرطان روده بزرگ، پانکراس، پروستات، سرطان پستان و معده نقش داشته باشد. در حقیقت، تحقیقات روی موش‌ها نشان می‌دهد که کورکومین ممکن است به کند شدن گسترش سلول‌های توموری کمک کند و حتی ممکن است در وهله اول از تشکیل تومور جلوگیری کند. ممکن است این کار را به روش‌های مختلفی انجام دهد، از جمله ایجاد اختلال در تشکیل سلول‌های سرطانی در مراحل مختلف چرخه سلولی، تداخل در مسیرهای سیگنالینگ سلولی و حتی باعث مرگ آن سلول‌های سرطانی شود.
  • درمان علائم آرتروز:
    به دلیل خواص ضدالتهابی قوی موجود در خواص زردچوبه ممکن است یک گزینه درمانی طولانی مدت برای افراد مبتلا به آرتروز باشد. یک مطالعه روی موش‌ها نشان داد که ۵۰ میلی‌گرم کورکومین خوراکی به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، پیشرفت آرتروز را به طور قابل توجهی کند می‌کند. این در حالی است که یک درمان موضعی کورکومین تسکین درد را نشان داد.
  • درمان یا پیشگیری از دیابت:
    طبق مطالعات انجام شده، مشخص شد که فواید و خواص زردچوبه (کورکومین) ممکن است به درمان و پیشگیری از دیابت کمک کند. این خواص زردچوبه همچنین اختلالات مرتبط مانند نفروپاتی دیابتی (بیماری کلیوی دیابتی) که افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ و دیابت نوع ۲ عموماً آن را تجربه می‌کنند، کمک کند. مطالعه‌ای روی موش‌های چاق مبتلا به دیابت نوع ۲ منتشر شده که نشان می‌دهد که مکمل‌های کورکومین پس از ۱۶ هفته به کاهش سطح انسولین خون کمک می‌کنند. از طرفی کورکومین از طریق خواص ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی خواص زردچوبه ممکن است به جلوگیری از دیابت کمک کند و بسیاری از عواملی را که باعث دیابت می‌شوند، از جمله مقاومت به انسولین، قند خون بالا و چربی خون (کاهش چربی در خون) را بهبود بخشد. از طرفی دیگر مکمل‌های زردچوبه همراه با متفورمین، ممکن است به افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ کمک کند تا سطح قند خون خود را تثبیت کنند.
  • تأخیر یا معکوس شدن بیماری آلزایمر:
    زردچوبه حتی ممکن است از مغز شما در برابر بیماری‌های شایع مانند آلزایمر محافظت کند. با افزایش سطح فاکتور نوروتروفیک، پروتئینی موجود در مغز و نخاع که نقشی اساسی در سالم نگه داشتن سلول‌های عصبی و همچنین تنظیم ارتباط بین سلول‌های عصبی دارد که برای یادگیری بسیار مهم است، زردچوبه می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از آلزایمر دارد. از آنجا که اختلالات شایع مغزی مانند آلزایمر با سطوح کمتری از BDNF در ارتباط است، زردچوبه (به طور خاص کورکومین) ممکن است به تأخیر انداختن یا انحطاط مغز کمک کند.
  • درمان افسردگی:
    مانند آلزایمر، افسردگی نیز با سطوح پایین‌تر BDNF همراه است. با تشکر از توانایی و خواص زردچوبه در افزایش سطح BDNF، به عنوان یک ضدافسردگی مؤثر نوید می‌دهد. در حقیقت، یک مطالعه نشان داد که تزریق ۵۰، ۱۰۰ یا ۲۰۰ میلی‌گرم در کیلوگرم کورکومین به موش‌ها به مدت ۱۰ روز منجر به افزایش BDNF می‌شود، در حالی که دوز بالاتر ۲۰۰ میلی‌گرم در کیلوگرم اثرات ضدافسردگی بیشتری نشان می‌دهد. در مطالعه‌ای بر روی انسان، محققان به طور تصادفی ۶۰ بیمار مبتلا به اختلال افسردگی اساسی را به یکی از سه گروه تقسیم کردند: یک گروه روزانه ۲۰ میلی‌گرم فلوکستین دریافت می‌کند، دیگری ۱۰۰۰ میلی‌گرم کورکومین دریافت کرد و یک سوم ترکیبی از این دو را دریافت کرد. در پایان شش هفته، سه گروه بهبودهای قابل توجهی را مشاهده کردند، به همین دلیل محققان اظهار داشتند که کورکومین ممکن است یک درمان ایمن و مؤثر برای اختلال افسردگی اساسی باشد.
  • درمان آرتریت روماتوئید:
    خواص زردچوبه خبر نویدبخشی را برای درمان آرتریت روماتوئید (RA) نشان می‌دهد، یک اختلال التهابی مزمن که معمولاً مفاصل را درگیر می‌کند اما ممکن است به مناطق دیگر مانند چشم‌ها، ریه‌ها، پوست، قلب و رگ‌های خونی گسترش یابد. آرتریت روماتوئید باعث تورم دردناک مفاصل می‌شود که می‌تواند منجر به فرسایش استخوان‌ها در طول زمان شود و در نهایت منجر به تغییر شکل و ناتوانی‌های جسمی شود. در یک مطالعه، به افراد مبتلا به RA، ۵۰۰ میلی‌گرم کورکومین، ۵۰ میلی‌گرم دیکلوفناک سدیم (داروی ضدالتهاب غیراستروئیدی) یا این دو به صورت ترکیبی داده شد. بعد از هشت هفته، فقط گروه کورکومین در مقایسه با دو گروه دیگر بهبود قابل توجهی در حساسیت و تورم مفصل مشاهده کردند. محققان متذکر می‌شوند که درمان کورکومین نیز بی‌خطر بوده و در نتیجه هیچ‌گونه آسیبی ایجاد نشده است.
  • محافظت در برابر رادیکال‌های آزاد:
    آنتی‌اکسیدان‌ها به محافظت از بدن شما در برابر آسیب‌های ناشی از رادیکال‌های آزاد (دسته‌ای از اتم‌های واکنشی که در بدن ما تولید می‌شوند و همچنین در آلاینده‌های محیطی مانند دود سیگار و مواد شیمیایی صنعتی وجود دارد) کمک می‌کنند. قرار گرفتن بیش از حد در معرض رادیکال‌های آزاد می‌تواند چربی‌ها، پروتئین‌ها و حتی DNA را در بدن شما به هم بریزد که ممکن است منجر به تعدادی بیماری شایع و شرایط سلامتی از جمله سرطان، آرتروز، بیماری‌های قلبی و آلزایمر شود؛ بنابراین، ادویه‌های غنی از آنتی‌اکسیدان مانند خواص زردچوبه ممکن است در محافظت از شما در برابر آسیب رادیکال‌های آزاد نقش داشته باشند. طبق یک بررسی، به طور خاص کورکومین قادر است انواع مختلف رادیکال‌های آزاد را از بین ببرد، آنزیم‌هایی را که رادیکال‌های آزاد را خنثی می‌کند کنترل کند و از ایجاد برخی از آنزیم‌های خاص از رادیکال‌های آزاد جلوگیری کند.
  • جلوگیری از تحلیل رفتن چشم:
    گلوکوم گروهی از بیماری‌های چشمی، یکی از مهم‌ترین دلایل نابینایی در افراد بالای ۶۰ سال است. گزارش‌های علمی نشان می‌دهد که درمان‌های موضعی کورکومین موجود در خواص زردچوبه ممکن است به محافظت از چشم در برابر تحلیل رفتن کمک کند. محققان یک راه‌حل اختصاصی یعنی قطره چشم کورکومین دو بار در روز و به مدت سه هفته در موش صحرایی استفاده کردند. در پایان مطالعه، موش‌های تحت درمان با ۲۳ درصد کاهش سلول‌های شبکیه در مقایسه با گروه درمان مواجه شدند که نشان می‌دهد با درمان کورکومین باعث کاهش از دست دادن سلول‌ها شده است.
  • ضد پیری:
    با توجه به توانایی خواص زردچوبه در مبارزه با التهاب، بدن را در برابر رادیکال‌های آزاد محافظت می‌کند و به طور بالقوه تخریب مغز و سایر بیماری‌های مرتبط با سن را به تأخیر می‌اندازد. زردچوبه و کورکومین می‌توانند برای ضد پیری مؤثر باشند و باعث معکوس کردن علائم آن شوند.

زردچوبه-خانومی

کاربردهای  صنعتی و غذایی زردچوبه

خواص زردچوبه علاوه بر بهبود سلامت و درمان بیماری‌ها کاربردهای دیگری نیز دارد. رنگ کردن پارچه به رنگ زرد طلایی یکی از فواید کاربردی زردچوبه است. رنگ زرد طلایی زردچوبه به دلیل کورکومین است. همچنین حاوی یک روغن فرار به رنگ نارنجی است. این ماده رنگی علت اصلی رنگ زیبای زردچوبه است که می‌تواند کاربردهای بسیاری در زندگی روزمره داشته باشد.

  • رنگ پارچه:
    از خواص زردچوبه می‌توان به عنوان رنگی طبیعی نیز بهره برد. در واقع زردچوبه رنگ پارچه‌ای ضعیفی ایجاد می‌کند، زیرا خیلی سبک نیست، اما معمولاً در لباس‌های هند مانند ساری‌ها و لباس‌های راهبان بودائی استفاده می‌شود.
  • رنگ خوراکی:
    بیشتر زردچوبه به صورت پودر برای رنگ زرد طلایی مواد خوراکی استفاده می‌شود. این ماده در بسیاری از محصولات مانند نوشیدنی‌های کنسرو شده، محصولات پخته شده، لبنیات، بستنی، ماست، کیک‌های زرد، آب پرتقال، بیسکویت، رنگ پاپ کورن، غلات، سس‌ها و ژلاتین استفاده می‌شود. از زردچوبه برای ایجاد رنگ زرد به برخی خردل‌های آماده شده یا کنسرو آب مرغ استفاده می‌شود. در سایر غذاها نیز اغلب به عنوان جایگزینی بسیار ارزان‌تر برای زعفران به شمار می‌رود.
  • ترشی زردچوبه:
     در دستورالعمل‌های آسیای شرقی فواید زردچوبه کاربردهای بی‌شماری دارد، مانند ترشی که حاوی تکه‌های بزرگی از زردچوبه نرم و تازه است.
  • ادویه:
    از خواص زردچوبه به عنوان ادویه در آشپزی‌های آسیای جنوبی و خاورمیانه بسیار استفاده می‌شود. دستورالعمل‌های مختلف خورشت ایرانی با پیازهایی که در روغن و زردچوبه کارامل می‌شوند شروع می‌شود. مخلوط ادویه مراکشی به طور معمول شامل زردچوبه است. در آفریقای جنوبی، از زردچوبه برای دادن رنگ طلایی به برنج سفید آب‌پز استفاده می‌شود، معروف به جواهرات (برنج زرد) که به طور سنتی با بوبوتی سرو می‌شود. این ماده اصلی در پودرهای کاری است. تا به حال لاته زردچوبه نوشیده‌اید؟
  • نگه‌دارنده مواد غذایی:
    خواص زردچوبه ماده‌ای مؤثر برای محافظت از محصولات غذایی در برابر نور خورشید است. از کاربردهای زردچوبه می‌توان به عنوان افزودنی غذایی استفاده شود. برای نگه‌داری محصولات حاوی آب از محلول کورکومین (خواص زردچوبه) و پلی سوربات یا پودر کورکومین محلول در الکل استفاده می‌شود.

سؤالات متداول

آیا زردچوبه برای کاهش تورم و درد پیچ‌خوردگی مفید است؟

زمان‌های بسیار قدیم، طبق دستورالعمل آیورودا، از زردچوبه برای درمان پیچ‌خوردگی و تورم استفاده می‌شده است. امروزه دلیل این کار را می‌توان در خواص ضدالتهابی زردچوبه پیدا کرد.

به غیر از ادویه در غذا چطور از خواص زردچوبه می‌توان استفاده کرد؟

گاهی اوقات، مخلوط زردچوبه با شیر یا آب برای درمان اختلالات روده و همچنین سرماخوردگی و گلودرد مصرف می‌شود.

آیا زردچوبه برای پوست نیز مفید است؟

خواص ضد میکروبی و آنتی‌اکسیدانی موجود در خواص زردچوبه پوستی سالم و جوان را برایتان به ارمغان می‌آورد.

 

ارسال این مطلب به:

mohammad.javani89@gmail.com

0 Reviews

مطالب مرتبط